مشکلات صنعت قالین بافی

مشکلات صنعت قالین بافی

صنعت قالین بافی که از صنایع قدیمی و پر ارزش افغانستان است در اثر ورود فرش های خارجی در وضعیت ناگواری وحتی به سقوط مواجه است .


درسالهای قبل بخصوص درسال 1387 خورشیدی افغانستان ازدرک تجارت قالین بشتراز 170 ملیون دالرپول بدست  آورد، قالین اولین قلم صادراتی وپردرآمد افغانستان بود .


قالین های افغانستان به پاکستان به قمیت نازل فروخته میشود وتاجران پاکستان آنرا به نام قالین پاکستان دربازارهای جهانی به فروش می رسانند که این مساله ضربه سخت به صنعت قالین افغانستان زده است ودولت این موضوع را خوب میداند ولی  توجه ی سازنده ی درین راستا انجام نداده است .

درسال گذشته قرار اطلاعات، ازبابت تجارت قالین دولت پاکستان دوبرابرافغانستان عواید داشت بدین معنی که افغانستان ازتجارت قالین 170 ملیون دالربدست آورد درحالیکه پاکستان بشتر از270 ملیون دالرامریکائی عاید داشتند.

قالین های مرغوب " یوفک خالی ، خال محمدی خالی ، آلتی بولکی ، چوب رنگ خالی ......" که در شمال افغانستان مخصوصاً دراندخوی تولید می گردند به گفته ی تولید کننده گان آن به سبب عدم بازار مناسب ، بنابر عدم توجه دولت افغانستان ، آهسته آهسته درشرایط کنونی ارزش قالین افغانی سیرنزولی خود را میپیماید.

گذشته ازاین که فروشنده ها و تجار قالین ورود فرش های چینی و ایرانی را به بازار های داخلی کشور ضربه ی محکمی بر پیکر صنعت قالین افغانی تلقی میکردند،  قالین بافان افغان نیز از وضیعت ناگوار زنده گی در داخل کشور رنج می برند.

ازاثر بی توجهی دولت ، فاتحه قالین افغانستان را باید خواند زیراکه صنعت قالین درافغانستان شدیداً به همکاری دولت ضرورت داشت اما دولت ذرۀ ارزش قائل نشد ، بگفته مؤلدین قالین اگر دولت می خواست به قالین افغانستان توجه می کرد باید پارکهای صنعتی، مواد خام، شست پشم ، مارکیت خرید قالین و سایر ضروریات اولیهء آنها را فراهم می ساخت افسوس که چنین نشد.

یگانه علت پایین آمدن نرخ قالین در داخل، ورود قالین های بی کیفیت ایرانی ، چینائی ..... است.
در صورتی که دولت زمینه های صدور مستقیم قالین افغانی را به خارج و جلو ورود فرش های خارجی را بداخل نگیرد، صنعت قالین افغانستان بکلی از بین خواهد رفت.

دولت مجبور است برای بقای صنعت قالین تمام مشکلات را از میان بردارد زیرا قالین مبین هویت افغانستان است.

ورود پشم ها و رنگ های مصنوعی از پاکستان که بنام پشم ها و رنگهای بلژیکی یاد میشوند نیز کیفیت قالین را پایین آورده و به ارزش آن ضربه زده است.

نسبت به سالهای قبل صنعت قالین وحتی علاقه مندی تولید کننده گان آن ازین صنعت کاهش یافته است زیرا زحمات آنان می کشند درآمد آن به هدرمی رود .

حتی بازار داخلی فروشات قالین وگلیم های افغانی با ورود فرش های ترکی ، ایرانی ، پاکستانی حتی چینائی ازبین برده است .

بگفته مسؤلان اتحاديه قالين در شمال كشور مي گويند برسي هاي را كه آنان دراين اواخر انجام داده اند روشن شده است كه درولايات شمال و شمال شرقي كشور سالانه بيش از يك ميليون و 5 صد هزار متربع قالين توسط مؤلدين در 9 ولايت شمال و شمال شرقي توليد مي شود .

تنها در ولسوالي های چهار گانه اندخوی بيش از 200 شركت مولد قالين فعاليت دارد كه توليد در شماري ازاين شركت ها حتي به نصف كاهش يافته است .

در كل كشور حدوداً هفت ميليون تن مصروف بافتن قالين اند . كه ازاين رقم هفتاد فيصد آنان در ولايات شمالي كشور به سر مي برند ، اگر به مشكلات اين مؤلدين توجه صورت نگيرد آنان ممكن ترك پيشه نمايند .

نبود ماركيت مناسب براي فروش قالين ،مشكلات ترانسپورت ، عدم توزيع ويزه به وقت مناسب را از جمله مشكلات تاجران و مولدين بزرگ قالين است .

همچنان قالین بافان افغانستان امروز امراض گوناگون مبتلا میشوند نبود کلینیک صحی ، نبود امکانات باعث ناامیدی مردم هنر پیشه افغانستان میگردد .

 امین " محمدی " ترکمن

پیشینۀ تاریخی شرکت قره قل و اتحادیۀ قالین

 پیشینۀ تاریخی شرکت قره قل و اتحادیۀ قالین

تربیه گوسفند قره قل از زمانه ها خیلی قدیم بدینسو درمیان مردمان ترکمن رواج داشته وترکمنها بلعموم منحیث یک قوم صلح دوست وصنعت پرور درمناطق ترکستان و قطغن زمین افغانستان بود وباش داشته وسکنی هستند.

پوست قره قل

موجودیت آب وهوای مناسب درقسمت های شمالی افغانستان وچرا گاه های وسیع وتوجه خاص ترکمنها در تربیۀ آن همگی عواملی است که زمینه را برای تربیۀ گوسفند قره قل به پیمانه وسیع مساعد ساخته است .

پشم وپوست قره قل که از پیداوار مهم افغانستان بشمار میرود مقدار زیاد آن بخارج کشور صادر میشود و ازنظر اقتصادی وتجارت درمقام اول قرار میگیرد. حکومت های وقت برای تنظیم واصلاح صادرات پوست قره قل توجه مبذول داشت . در سال 1312 هـ ش به سودا گران داخلی امتیاز تجارتی قره قل اعطا گردید وبرای اولین بار پوست قره قل ذریعۀ بانک ملی که توسط عبدالمجید خان زابلی منحیث نخستین بانک خصوصی درافغانستان (1312) ایجاد گردیده بود بازارلندن  عرضه گردید.

گوسفند قره قل

درسال 1317 شرکت عمومی قره قل تأسیس گردید، یک سال بعد آن یعنی 1318 در شهر نیویارک مؤسسه بنام " افغان تریدنگ کمپنی " ایجاد گردید وتوسط این شرکت مال التجارة افغانی عرضه میگردید. وپشم نیز مانند پوست قره قل از اقلام مهم صادراتی کشور به حساب میرود.

قسمت زیاد آن بخارج صادر میگردید وقسمت کم آن در داخل کشور برای ساختن قالین ، گلیم ، نمد و درصنعت پارچه های پشمی بمصرف میرسید. از آن جائیکه اکثراً خریداران پشم افغانستان را هندی ها تشکیل میداد آنها پشم را از مناطق مختلف جمع آوری نموده وپس از شستن وپاک کردن ، صورت واستندرد آنرا عدل بندی نموده به نامهای مختلف به کشورهای اروپائی می فرستادند.

تااینکه درسال 1315 هـ ش  "شرکت وطن " تأسیس گردید پس از آن به صادرات پشم رونق داده شد. بجای اینکه صادرات پشم بشکل انفرادی صورت بگیرد از طرف شرکت خریداری گردیده وپس از طی مراحل فنی واصولی شسته صورت استندرد وعدل بندی می گردید وپس از آن بخارج فرستاده میشد. درسال 1334 شرکتی بنام " شرکت صادرات پشم " با سرمایه گذاری یکصد ملیون افغانی تأسیس گردید که بدین ترتیب در مورد صادرات پشم ترتیبات اوصولی اتخاذ شده وصادرات پشم به کشورهای روسیه ، آمریکا ، هندوستان وچکوسلواکیا وقت در عمل اجرأ گردید.

قالین ترکمنی - افغانی

پوست و روده قلم دیگر صادرات کشور را تشکیل میدهد این دو قلم به پیمانه وسیع به اروپا و امریکا صادر میگردید. رودۀ گوسفند نوع تُرکی نسبت به تمام روده های گوسفند افغانی در بازار خارجی مورد پسند وتوجه خاص قرار گرفته بود. صنعت قالین نسبت به پشم و پوست یک قلم مهم وبا ارزش تر افغانستان محسوب میشود وتاریخچه طولانی دارد. این صنعت ظریف نسبت به پوست وپشم قدامت بیشتر داشته واز نظر پختگی رنگ ، دوام ومقاومت زیاد ودیزاین ظریف در مارکیت های بین المللی علاقه مندان ومشتریان زیاد دارد. قالین در چند دهه گذشته منحصر به ترکمنها بود ودر این اواخر این صنعت ظریف از برکت ترکمنها سرتا سری شده وشهرت بیشتری در مارکیت های بین المللی کسب نموده است .

عبدالمجید توران

مولانا آتایی بلخی و اونینگ ادبی فعالیت لری

مولانا آتایی بلخی و اونینگ ادبی فعالیت لری

مولانا آتایی بلخی میلادی اون بیشینجی عصر نینگ بیرینچی یریمیده که هجری قمری توققیزینچی عصرنینگ بیرینچی یریمیگه ماس کیله دی حیات کیچیرگن. او اتاقلی سخنور وعشق وسیوگی نینگ استعداد لی شاعری بولگن .

امیرالکلام علی شیرنوایی یازیشیچه مولانا آتایی اسماعیل نینگ اولادی بولیب بلخ نینگ قبته الاسلام ده یشه گن دیر، آتایی خوش طبع ودرویش مشرب بولیب ، شعرلری شهرت قازانیل گن .

بو مطلع اوندن :

اول صنم کیم سوویقاسیندا پری دیک اولتورور

غایت ناز کلوکیندین ســــــوو بیلا یوتسه بولور

آتایی شعر ایتیش ده اوزی نی قافیه ده مقید ایتمه گن دیر. مولانا آتایی نینگ مزاری بلخ ناحیه سیده دیر.

 آتایی احمد یسوی نینگ احفادی دن بولسه هم اونینگ یولیگه کیمته گن . نوایی ایتیشیچه آتایی خوش خلق ایکن ، اوزی نینگ ترکی شعرلری بیلن شهرت قازان گن و اوزی نینگ عصریده  بیوک عالم لر وبیلیمدان لر جمله سیدان حساب لن گن .

اونینگ شعرلریده تورلی توشینجه لر وآیریم مفاهیم گه اوچریمیز که تورلی علم لرگه قرشگی دیر. اسکندر، جمشید و کیکاوس کبی تاریخی آت لر، تورلی جغرافیایی اصطلاح لر، بدیعی وهنری اثر لرآتلری ، یوسف و زلیخا ، لیلی و مجنون ، فرهاد وشیرین ، وامق وعذرا ، گل و نوروزکبی عاشق لر آتلری اثر لریده کورینشی بو مدعاگه شاهد دیرکه مولانا آتایی اوز عصری نینگ شهرت قازان گن عالم لری دان بیری دیر.

آتایی فارسی دری وترکی اوزبیکی ادبیاتیگه استاد بولیب ، تورلی قصه لرنی اورگه نیب قصه اوقیله دیگان محفل لر گه حصه قوشگن . شو کبی بیلیم سیور معرفت ایستاو چی وبدیعی ایجاد گر لر قطاریدان بولگن ،اگر سمرقند ده ویا بلخ وهرات ده بولسه هیچ قچان مال ومنال وقصر وایوان اوچون کیشی  نینگ منتی نی قبول قیلمه گن دیر وفقیر لیکده حیات کیچیریش نی یخشی راق دیب حساب لگن ، چنانچه بو سروده سی مدعامیزگه گواه لیک بیره دی:  

عــیب ایتما اگـــــر قیلسه کونگــول ناله وزاری

وصلینگ هوسیندا چومینینگ زر و زوریم یوق

آتایی بلخی چوقور انسان سیور لیک احساسیگه ایگه بولیب زمانه نینگ تینگ سیز لیک لر ، انصاف سیز لیک لر وظلم وستبداد گه نفرین دیدی وظالم لر ظلمیدن رنج ایلته دی وقتیغ متأثر بوله دی و اوی وطنی نی ترک ایتیب ولایت لر و اولکه لر شهر لر گه مسافر بولیب حیات کیچیره دی . چنانچه هرات ده یشب بورگن چاغیده هراتده رواجله نیب باره یاتگن ظلم واستبداد گه چیده آلمی هراتدن چقیب کیتیش گه میل قیله دی وموندی دیدی :

چون سفله لار نصیبی بولوبتور هرات چون

کیل خرقه کیی آتایی ! روان بول هرات دین

تیریک چیلیک ناساز گار لیک لری و ادبی ایجاد دن قول تارتمی اوز دیوانی نی ترتیب بیره دی و اوزی دن رنگین ودلنشین شعر لردن تولوق دیوان یادگار قویه دی.آتایی نینگ قول یازمه دیوانی گه 260 غزل جایلشتیریلگن دیر.

مولانا آتایی اوز غزل لریده عشق و حیات گه انسانی لیک دن سوز یوریته دی وطبیعت زیبا لیک لری نی وصف ایته دی . حیات شیرین لیگی دن ، کوز یوموش وتورموش و تورموش گه یمان باقیش نی ناروا دیب بیله ی دی . اونینگ ایجاد یاتی شفاهی وکتبی ادبیات وعملی تجربه لردن تاشقین سرشار دیر.

آتایی نینگ غنایی ایجادیاتی انسان حیاتی وعشق تیوره گیده ایله نه دی وباشقه مفاهیم بیله قوشیلیب زیباله نه دی ، بو اثرلرده عاشق ومعشوق ورقیب سیمالری کورسه تیله دی ، شاعر اوزی عاشق بولیب حیات وزیبا لیک لری گه عشق اوره دی ، معشوق نینگ حسن وجمالیگه دل باغلیدی و وصال ایستیدی ، بیرکلامده ایتگنده مولانا آتایی بلخی اوزبیک خلقی نینگ اتاقلی شاعر لریدن بیری دیرکه اونینگ یازگن شعرلری دلپذیرویاقرلی دیر.

ماهنامۀ غضنفر

تورکمن لرینگ نشه مصیبت لری

تورکمن لرینگ نشه مصیبت لری

اروپا دولت لری علم وفرهنگ بیلن اوزلرینی مدنیته یتیش دیریپ گویجلانان لریندن سونگ حریص گوزلرینی اورته آسیا یعنی تورکستانه تیکن لر. روس لر همده گوزلرینی هند دنگیزنه توتیپ همیشه بوگون کی افغانستان و ترکمنستان اوست لریندن مراد طرف لرینه یولی آخترن لر. بوآیمیت لر ( سوق الجیشی ) یوزیندن ایکی طرفه همده اهمیت لی یول دیر. تاریخ لره غرانده نیرنگ لی تارتشیق لر همیشه روس لر بیلن انگلیس لر بوآیمت ده اوینان لر.( ایکی اشک اوریشر آره سینده گوک غویون اولر) نقله غرانده بو آره ده ال لری بوش عاجز ترکمن لر عصرلرعذاب تارتیب اورته نن لر.

اما بوآیمت لرینگ غیراتلی ، ایمان لی وننگ لی باتور ایل لری اوز لرینی قیزیل غان لره بویاب و جان لرینی یوویرت لرنینگ اوسنتده قربان ادیپ اوست لریندن انگلیس لره یول بیرن دال لر.

البته ترکمن لرینگ ییل لر انگلیس آرقه لی قاچار لر بیلن تارتیشن لری وافغانستانلی لرینگ همده برنجی، ایکنجی واچونجی اوریش لری سندلی مثال دیر.

انگلیس لر شوم پلان لری بیلن نشه سودا سنی ترکمن لرینگ آره لرینده غیزیق دیرن لر تا ترکمن لری نشه عمل نه یولیق دیریب روحیه لرینی اولدیرسه لر وغیرات لرینی اگیسه لر اما انگلیس لر بو شوم پلان لری بیلن همده ترکمن لرینگ اوستندن تورکستانه یول آچیب بیلمه دی لر. یونه ترکمن لرینگ اکثر لرینی نشه عمل نه یولیق دیردی لر.

وترکمن لر هم سنه 1889 ده چینی لر انگلیس لره هانگ کانگ بندرنی بیرن یانی ترکمن صحرا و مازندرانی انگلیس لره آلدیردی لر. بو بیر افسوس بیلن آیدیل سه نشه سوداسی ترکمن لری نشه بند ادیپ بیسان اتدی. بوگون دریغ ملیون لرچه اوغوز خان ، آلپ تگین وبایرام خان یوراکلی ترکمن لری نشه عملی غیرات لریندن آیردی.

انگلیس لر میلادی ییل لری 1796 – 1837 لرده نشه سوداسنی چین ده یورتدی لر چین دولتی آز مدت ده بوسودا نینگ عاقبتینه متوجه بولدی. وبوسودانی منع اتدی لر. وانگلیس لره بار بار اخطار بردی لر تانشه لرینی چینه گیترماسه ، انگلیس لر غولاق آسمه دی لر. چین دولتی ناچار یگرمی (20000) مونگ صندوق نشه نی دریا تاشله دی لر. میلادی ییل 1840 ده شو بهانه لر انگلیس لر بیلن چین اورته لرینده اوریش بولدی. بو اوریش تاریخ لرده (تریاک اوریشی ) آدینده مشهور دیر.

چین دولتی دریا تاشله نن نشه لرینگ غرامات وتاوان لرینه هانگ کانگ بیلن اوچ بندر لرینی انگلیس لره الندان آلدیردی.

یونه چین دولتی نشه مصیبت لرینی ایل لرنینگ اوست لریندان گوتردی.

دریغ اول زمان لرده تورکستان ده دیری روح لی حکومت یوقتی .  تاچین دولتی یانی بو یول ده تصمیم آلسه وا دریغا بوگون لک لرچه غوچاق یگیت لر ترکمن لر دن نشه مصیبت لرینه یولیغیب دیری لیک لرینی عبث وثمر سیز ادن لر. 

تورکمن گورینشی تاریخ ده ، صفحه 121

ترکمنیم

محمد عالم " گونش "

محمدعالم " گونش"

ترکمنیم

غفلت اویقوســــــندن برگون اویانیب

ایاغینگه غالار موسن ترکمـــــــــنیم ؟

هوشیار بولیب گون دن،گونه دایانیب

اونگه گتجک بولارموســن ترکمنیم ؟

 

دوست کیم دیر،دشمان کیم تانیب بیلارسن؟

قاچان  بیربیرگه، مــــــــــــهر سالار سن

یاکه قسمت  شـــــول دیب، آخرأولارسن

یااوزینگی بیلارموســـــــــــــن ترکمنیم ؟

 

باشقه لاربیر لاشدی، باقسنگ تورت یانه

فرصت یوقــــدیربلسنگ، غاراب دورمانه

آغـــــــزبیرلیک ایلاب ،غوشولیب سانه

حــــق حــقــوقینگ آلار موسن ترکمنیم ؟ 

 

اولادینگ چولده دیر، مدام خوار بولیب

بیلیم دن خــــــبرسیزگوزلی کور بولیب

بیر بیرگــــی غولداب همه زور بولیب

آیتغین شـــــویله بولارموسن ترکمنیم ؟

  

آته بابانگ کـــیم تی ؟ بللی جهانه

شولارینگ یولینه بولسنگ روانه

بولمسه آزار کان ، بوشیرین جانه

جانه رحـــــم سالارموسن ترکمنیم؟

 

اوغل غیزینگ علــــم یوله شایلاسنگ

قاچان بیرگون من  من لیگی تایلاسنگ

ذرّه آرمـــانم یوق ، بیرلیک آیلاسنگ

شول آرمانم قیلارموســــــن ترکمنیم؟

 

أویلانغین بیرزمان اونگینگ ایزینگا

بیرلشماگـــی أوورت اوغل غیزینگا

عـالـم آیدر ییقلایمـــــــی ؟ دیزینگا

یاکه ایندی بیلارموســــن ترکمنیم ؟

بول شعر  محمد عالم " گونش " نینگ اوز بویوک ترک خلقی اوچین ، یوراکدان جوشیب آیدانی دیر.