مناطق ترکمن نشین افغانستان
مناطق ترکمن نشین افغانستان
ترکمن ها از قرن هشتم تادهم میلادی هویت قومی خود را ازجمله ترکان آسیای مرکزی وبالخصوص اقوام 24 گانه اوغوز تثبیت کردند وبا آمدن اسلام در خراسان وگرویدن ترک ها به اسلام ، ترکمن ها نه تنها در پهلوی اقوام ترک تبار همچون اویغور وقرغیز وباشقیرت هویت قومی خود را تثبیت کردند، بلکه به خاطر اشاعه وترویج دین مبین اسلام به بزرگترین مبلغین وترویج کنندگان دین در ترکستان وآسیای مرکزی تبدیل شدند.
به شهادت تاریخ ، اولین دسته ترک های که اسلام را پذیرفتند وبعداً اقوام مختلف وقبایل دیگر ترک وساکنین ترکستان وآسیای مرکزی را نیزبه اسلام دعوت کردند. وباتشکیل امپراطوری بزرگ سلجوقیان که خودرا ازطیفۀ قنیق ترکمن بودند، وارد خراسان ازجمله مرزهای افغانستان کنونی گردیدند وبه شهادت تاریخ تا امروز درکشور کثیرالملیت افغانستان زندگی میکنند.
ترکمن ها امروزدر چندین ولایات وتعداد شهرهای دیگرنیز سکونت دارند.
به ترتیب ذیل نگاشته میشود:
درولایت بلخ : درولسوالی شورتپه ، کلدار ، دولت آباد ، چائی ، بلخ ، چمتال ، چهاربولک ، شهرک حیرتان ومزارشریف ترکمن ها زندگی میکنند.گفتنی است در ولسوالی های شورتپه ، کلدار، چائی وحیرتان صد در صد ترکمن ها سکونت دارند.
در ولایت کندز : درولسوالی های چون حضرت امام صاحب ، دشت ارچی ، قلعه زال ، چهاردره ، شهر کندزوبه طور پراکنده در شهرخان آباد سکونت دارند. درولسوالی قلعه زال بیشتراز 90 درصد آن ترکمن ها است.
درولایت جوزجان : اکثریت ساکنین ولایت جوزجان را ترکمن ها تشکیل میدهند. در ولسوالی های همچون قرقین ، خم آب ، منگجک و مردیان کاملاً ترکمن است ودر ولسوالی های آقچه ، فیض آباد ، خواجه دو کوه هم ترکمن اکثریت است وشهر شبرغان نیزترکمن کم نیست .
درولایت فاریاب : درولایت فاریاب نیزدرولسوالی های دولت آباد ، قرمقول قرغان ، اندخوی ، خانچهارباغ ،قیصار، شیرین تگاب ، المار، شاخ و جمعه بازار ترکمن زنده گی میکنند ودرولسوالی های چهارگانۀ اندخوی ، دولت آباد و شاخ اکثریت آن ترکمن است .
درولایت بادغیس ولسوالی مروچاق تماماً ترکمن است ودرشهرقلعه نونیزترکمن هازندگی میکنند.
ولایت هرات: درشهر هرات ولسوالی های تورغندی ، گلران ، غوریان و انجیل ترکمن ها زندگی مینمایند.
درولایت سمنگان درولسوالی خلم ودر ولایت بغلان نیزترکمن زندگی میکنند.
ولایت فراه ، شهرلشگرگاه ، قندهار، سرپل وکابل نیزکم وبیش ترکمن ها زندگی میکنند.
برای معلومات مزید خوانندگان عزیزمنابع وکتابهای که ترکمن های اوغوز به صورت کل وترکمن های افغانستان به صورت خاص درآنها ذکر شده ذیلاً نام میگیریم :
>> المقدس ، ابوریحان بیرونی ، زمخشری ، مروزی ، کتب حدودالعالم ، تاریخ سیستان ، تاریخ بیهقی ، زین الاخبارگردیزی ، لغات الترک محمدکاشغری وتاریخ ابن خلدون وباالخصوص جلد ششم آن ، تاریخ کامل ابن اثیر.
>> جوامع التواریخ رشید بن فضل الله ، تاریخ جوینی وتمام کتب التاریخ کلاسیک ومعاصردرباره سلجوقیان وخوارزمشاهیان ، تاریخ دیابکرنامه نامه ابوبکرتهرانی ، تاریخ آل عباس ، تاریخ بیگدلی ، وتاریخ اجتماعی وسیاسی ایران ، افغانستان درمسیرتاریخ ، تاریخ حبیب السیر وروضة الصفا وطبقات ناصری ....
>> سفرنامه ها همچون ابن فضلان ، سیاحت درویش دروغین وامبری وهمچون شرق شناس آلمانی وروسی از جمله برتولد، برنسکی ، لاروسکی وکارپوپ نیزدرباره ترکمن ها مطالعات جالب دارند.
>> تاریخ سالار بابه گل لاله اوغلی ، یازیجی اوغلی ، ابن بی بی و ابوالغازی بهادر خان وکتب تاریخ مختلف ترکمنستان وترکیه بیشترین معلومات را ارائه میدهد.
>> همچنان ترکمن ها در ترکمنستان ، درولایت های سرخان دریا سمرقند، قرشی وبخارا ازبکستان وشهر توز، خیل کول ، حصاروپنج ولایت قورغان تپه تاجیکستان ، سرزمین ستارپول وشهر استرخان روسیه ، مانغشلاق قزاقستان ، وکریم اوکراین در جمهوری خود مختارقره قالپاقستان ، پیکن ایالت سنزبان چین ، ترکمن صحرای ایران ، شمال عراق ، سوریه ، پاکستان وترکیه وبااضافات نیزترکمن ها زنده گی مینمایند.
یازان : عبدالمجید ایشچی
سایته گوندیران : امین محمدی
