سیزلره

 رحمتلی  عبدالمجید " توران " نینگ  بیرام  اوچین ( سیز لره ) دیان شعرینی  یتیب گیلان قربان بیرامی مناسبتی بیلان برچه دوستلره تقدیم ایتیوریس :


عبدالمجید توران


سیزلره

خوش لیق بیلان گیلدی هیت بایرامی 
غوتلی بولسین گــیلان بیرام سیز لره
ایل اولس شایلانیب خـــــندان آیلادی
غوتـلــی بولسین گیلان بیرام سیزلره
********
گیجه گوندیزدوقمه دوقان گوز لر
اوزین بزاب زیبا ادن گــــــیلن لر
یلغریب نور ساچیان زیبا صنم لر
غوتلی بولسین گیلن بیرام سیزلره
*******
ییگــــیت لرچاغه لر عـــزیز انه لر
آتـــه لــر آغــه لــر، اکـــه اویــه لر
دنگ دوشلر جوره لرگوزل سونا لر
غوتلی بولسین گـیلان بیرام سیزلره
********
آرزو ادیپ مقصـــــد مــــــراده یتان
تــوبه ادیب خـــدا یـولــــینی تــوتان
کینه سین یوق ایدیپ گولان مسلمان
غوتلی بولسین گـیلان بیرام سیزلره
********
غوتلاب "توران " گیلان هایدی ایل لره
مدام ایسته یور خـــــوش لیق ســیز لره
گیجه گـــوندیز چکــــیپ زحمت وطنه
غوتلی بولســــــین گیلان بیرام سیزلره

نخبـــگان ترکمن در جهان علم و ادب

 

نخبـــگان ترکمن در جهان علم و ادب
----------------------------------------
امام شمس الدین محمد الذهبی الترکمانی

مشکل بتوان کمال تعریف را درمورد شخصیتی اداء نمود که خودش بعنوان ستون مستحکمی از کاخ بلند و همیشه پایدار، تاریخ ، فرهنگ و ادب بشریت به شمارمیرود.
فرهیختگان و دانشمندان گیتی در ادوار گذشته و معاصر از تصنیفات و داشته های علمی ناب این بزرگمرد تاریخ همواره مستفید گشته و می شوند.نویسندگان و داشمندان غربی و اروپایی در راستای تحقیق و تجسس بیشتر در موارد مربوط به افکار و علوم متداوله ی شرق ؛
نظریات، قضایای مربوطه و افکار عالی امام ذهبی را بهترین مصادیق در باب تثبیت مستندات خویش می دانند.
اگرچه توان قلم این جانب از ارائه نظرات عالی و افکار متعالی شخصیت چون او عاجز می باشد. با آن هم سعی نمودم تا در باب یکی از رسالات وی که تحت عنوان کبائر الذنوب تألیف نموده اختصارا ٌ اشارتی داشته باشم.
کتاب کبائرالذنوب یا ( گناهان بزرگ) توسط یکی از دانشمندان عزیز کشور آقای شهرانی از زبان عربی به فارسی ترجمه گردیده و در یکی از چاپخانه های شهر پیشاور پاکستان به چاب رسیده است.
کتاب گناهان بزرگ مربوط امام شمس الدین محمد بن عثمان الذهبی است که در روشنائیی تفکرات اسلامی تحریر یافته است بایست اذعان داشت که در این کتاب ارزشمند و ذیقیمت تمام آحاد بشریت را مورد خطاب خویش قرار داده است. کتاب مذکور چراغ راه انسان های خیراندیش و مؤمن می باشد و نیز انسان های گمراه را هشدار داده و اسباب هدایت آنها را فراهم نموده است.
درصفهء ( 103) چاپ فارسی کتاب فوق الذکر چنین می خوانیم :
تکبر ، خودخواهی و خود محوری و خویشتن را از دیگران ممتاز داشتن و دیگران را حقیر فکر کردن حرام است.
وبه استناد از آیات مبارکهء کلام همیشه ماندگار الهی چنین بیان می دارد:
« موسی گفت من پناه می برم به پروردگار خود و پروردگار شما ازهر متکبر که به روز قیامت ایمان ندارد»
در این قسمت از کتاب امام ذهبی می توان به چند پیام مهم و حیاتی دست یافت ؛
1: خودخواهی و برتری طلبی از مضرات عمدهء جوامع بشری بوده و این عمل ناشایسته یکی از نکات خطرناک اجتماعی و سر آغاز بیعدالتی و انارشیزم درجامعه می باشد.
2: دو دیگر وحدت فکری ادیان سماوی دراین پیام بزرگ متبلوراست که در رابطه با نکوهش مضرات جوامع بشری می باشد. و این گونه مستندات بر اهمیت و ارزش جهانی و تعمیم افکار شیخ ذهبی می افزاید .
امام ذهبی ترکمانی نکات بارز و حساسی را در کتاب خویش مورد بررسی قرارداده که امروز جوامع بشری در راه علاج شان تلاشهای پیگیر به خرج می دهند.
در صفحه ی ( 107) کتاب گناهان بزرگ در مورد باج گرفتن و یا باندهای اختطافچی و زورگویی چنین نوشته است :
خداوند می فرماید: جز این نیست که راه ملامتی برکسانی است که بالای مردم ظلم می کنند و در روی زمین بدون حق بغاوت و سرکشی می کنند و برای ایشان عذاب دردناک است.
امام ذهبی به تفسیر این گفته خداوند پرداخته می گویند « شخص باج گیرنده و آن کسی که بزور مال و پول مردم را می گیرد ازجمله کمک کنندگان ظالمان است زیرا او چیزی را می گیرد که مستحق نیست و به ادامه همین مطلب از قول حضرت محمد «ص» می گوید که باج گیرنده در جنت داخل نمی شود.
امام شمس الدین ذهبی خودکشی و انتحار را در نزد خداوند بزرگ از اعمال قبیح و ناشایسته می داند و می گوید که خداوند او را در دوزخ می اندازد.
و نیز از قول پیامبر اسلام می گوید که اگر کسی خود را توسط آله و وسیلهء


بکشد در روز قیامت با همان وسیله عذاب داده می شود و او در دوزخ برای همیشه می ماند.
شمس الدین محمد ذهبی که مورخین عرب از وی به عنوان امام ذهبی الترکمانی الاصل نام برده اند ، سراسر زندگی خویش را در راه تنویر اذهان بشریت از طریق تألیفات و نوشته های علمی و اجتماعی اش سپری ساخت. گویند که صدور نود اثر مهم و پر ارزش از وی به یادگار مانده است ، اثر بزرگ تاریخ الاسلام این عالم بزرگ همچون ستاره ی عظیم در آسمان علم و ثقافت از درخشندگی خاصی بر خوردار است.
امام ذهبی بعد از ( 75) سال حیات پربار علمی اش به تاریخ (1348) میلادی در شهر علم پرور دمشق به ابدیت پیوست. « روهش شاد باد»
بقلم محمد نادر ظهیر

اندخوئیم

اندخوئیم

اندخوئيم وصفينــــگ يازيب گر ايلاسم بير بير بيـــــان
توتيا دور توفـــــــراغينگ آيتسم بولار من بي گُمــــان
ســـقلاســــين هر بير بّلادن تا ابّد كـــــون و مــــــــكان
...
توخته دينگ گوسينگ آچيب دُشمانه ساري نوش جان
ملّتينگ گوزياش دوكيب خوربولمه سين موندن بويان
آغزي بــــير دور ملِّتينگ بولــــسين اَبد حق مهربـــان
شاعـــــــرلار قلم توتيب وصفينــگ يازردن نـــــا توان

*****
عام و تام نورين ســاچن اَول شـــاهمردان ســنده بــــار
بـابَي ولي جان , دوز كان تـــاپدي خاكينـگ دن اختيـــار
آق قـــــينه بندرينگ جوشيب بولســـين هردم كامــــگار
مدرســه , مكتب قورييب عــالم , كدرلار شــور و شـــار
خــاكينگه بد گوزدن تكـن بولسـين رقيبينگ شرمِِ ســـار
ايــاغه قَل ماق اوچــين بـيردينــگ شهيدلار بي شمــــار
اوستينگــــــه رحمت ياغورســــين تا قيامــت بيروبـــار

*****
خانچهارباغ, قرغان, قرمقول,اندخـويم ديرتورت دوغن
تركــــمن, اوزبــــك دن عبارت مـــــلّتي جوشيب چوغن
اهل خلــــقي آغزي بير دور اوستيــــــنه رحمت يـــــغن
دشت و صحراسي گُلســـتان اونديرر سـبزي و سـوغن
حـاصل خيز هر نقطه سي هــــم چروا دار مــالين سغن
گـــــوترلـــــيب چـــتري جـــــهالت پرده حــــكمت آغن
قرشــــي توخداب دُشمــــنه زور و بزور علقـــيم بوغن

*****
دشـت ليلي , طــوطي ميدان چـول لارينگ شور و شرر
دانـگ ســـــحر نرم و مــــلايم ييل لارينگ لـــــذت بيرر
گـــورمه سين هيچ ملّتينگ موندن بـويان ظــلم و ضرر
اوســتينگه هجوم ايـله گَن بولســين همـــيش زيرو زبر
بُرج برقــــينگ نـــور ساچر قالمز كشــــي هــيچ بي اثر
معدنــــي پـــطرول و ديزل بـــيزلاره ســــــيم هـــمده زر
"خـــيرالله" وصفينگ يازن كوپ قيل و قال دن بي خبر

مزارشريف 28/10/1390

اوچ فکرِ؛ سن حقده

اوچ فکرِ؛ سن حقده

اوچ ذادی دویئب اولانیب بیلسانگ.اوران گویچلی دیر

بیلیم
عقل
...
سويئگی

انسان اوچ چززیق دان چیقسه هر بیر اربد و غیر انسانی ایشلری ادمگی باشارار.

۱.شریعت و اسلام قانون دان چیقسه

۲.آدم کارچلیک دان چیقسه

۳.شرم وحیادان داش بولسه

اوچ نارسه نی انسان سونگقی دمیناچه اوزیندان آییریب بیلمز

1. نفس

2. غم غصه

3. آرزو و امید

ترکمن لرینگ اوچ غووی خاصیتی بولوب دیر

زحمت کش لیک و قناعت لی لیق

ناموس جانگ لیق

ترکانه لیق

بیز لرینگ ایزا غالمغمیزه اوچ نارسه سبب بولوب دیر

من من لیک

علم بیلیم اوچین خرچ ادمزلیک ومبارزه گوراش ادمز لیک و یالته لنمق

آغیز آله لیق

دورمیشی سویئجی ادیان اوچ بها یتمأجک عنصر بار دیر

ساغلیق

ابرای شهرت

بیلیم

اتا بابالرمیزدان میراث غالن اصلیتینگی و کیم لینگی هیچ قاچن اونیتمه

فرهنگ فولکور و مدنیت ینگی
داب دستورو فولکورینگی

سویجی ترکمن دیلینگی و تاریخینگی

هر بیر یاش یگیت اوچ نارسأنینگ قدرینی بیلمک اوچین اوچ ذادی تجربه ادسین

دینچ و راحت گونلرینگ قدرینی بیلمک اوچین دینچسیز لیق و غین چلیق گونلری تجربه ادملی دیر

دولت و بایلیق قدرینی بیلمک اوچین غریف لیق و پولسیزلیغی تجربه ادملی دیر

ساغلیغینگ قدرینی بیلمک اوچین ناساغلیغینگ دوزینی دادیب گورملی دیر

عاقل ونادانی سأیغر جق بولساینگیز ایکیسنگ هم اوچ یرنه فکر ادینگ سوزینه

عمل ایشینه

و خصلتینه

هر بیر انسان اوچ اوستینلیگه کان اونیس برسین

بیرینجی اوز اوستینلیگنی

ایکینجی مشغله اوستینلیگنی

اوچینجی ایل اوستینلیگنی

ایلکی بیله اوزینی اونگرماسه بشغه لره یاردم ادیب بیلمز

بول دنیاده ینه اوچ خیلی انسان ترقی اوچین چکالشیار

بیرینجیسی گلجک دنیا عشقینده جان چکیار

ایکینجیسی حاضرکی دنیا عشقینده جان چکیار

اوچینجی سی هم گلجک و حاضرکی دنیا اوچین جان چیکیار

فکریمچه اوچینجی سی خاص غووی دیر

*حاجی قلی یولداش ینگ « جیحون سسی » دیین آدلی گوندالیک یازغی کتابچه سیندان * گوچیرلن شعر لر

تشکر نامه ؛ محترم حاجی عبدالنیم " نعیم "

 تشکر نامه ؛ محترم حاجی عبدالنیم " نعیم "

حرمتلى امين محمدى،سلام !

سيزه ير وگوگى يارادان تنگريتعالى دان جان ساغليق واليب باريون أوز اؤلى ايشلارگيزه برك اوستونليكلار دليورين.البته بويله بر عاجز دوستينگيزه حرمت غويب، سيلاب وغؤى عالمانه يازؤ يولانيگيز اؤچون منتدارليك بيلديريورين. دوغريدان هم شعر ويازيجيليق دنياسينه آديم آرديشليق آنگساد ايش دالدور ؛من اوزيمى بويله بر اؤلى علمى وهنرى مقامه ايرشمانه مناسب بلنيميوق.شونده ده ايل گونينك باشيند...ان گچريون غتى غينچيليقلارى،دورميزينگ گورنيكلى عدالتسيزليغى وگيشى ،گيشى غايغي سيندان بيخبروتفاوتسيز غاليشى منينگ معنوى دنيامده برحسرتلى دؤيغى دورديؤر.زيرنجلى فرصتلاريمده ويكه ليك حالتلاريمده گوؤنه گلانينى يازغا گچريب راحتلنيورين.

ايندى منينگ گلجگ ياش نسل لاره بر گنگاشيم بار.بولار اوز علمى وفرهنگى دنيا سينده يأدؤسيزاونگه گيدسه لار.وگچن ادبيات دنياميزينگ يالقيملى يلدوز لارنينگ اؤرنينى بوش غؤيمه جاق بولسه لار.وشول أؤرده فيسبوك آرقلى تانيشان معرفت دنياسى بيلان غزيقلانان يگيتلارميز هر قايسى سى:محمد عالم گونش،محمد امين محمدى،محمد هاشم وليزاده ،رسول راسخ ،محمد قاسم عبادى،چهارى اديب...وباشقه لار.تا اديب بلسه لار دورميزينگ كورنيكلى عالم ويازى جيلارى :حرمتلى استاد عبدالكريم (بهمن) عبدالرحيم (اوراض)،استاد محمد صالح (راسخ)،ياتان يرى ياختى عبدالمجيد (توران)وباشقه لار يانى ؛ دواملى كوششلارى بيلان اؤزلاريندان بويسانجلى ادبى،علمى وتايخى ميراث لار يادگار غؤيسه لار.تا بويله چتراشيقلارى بيلان ايل گونينگ بهبيدلى حيات گچرماگينه فخر لانسه لار. اؤلى حرمتلار بيلان عبدالنعيم جده 9\2\1433

چهاری سواش

 چهاری سواش

چهاری سواش اندخوی لی مشهور توغسه باینگ آختیغی و حاجی عبدالکریم بای رئیسینگ اوغلی دیر. هجری شمسی ییلی 1324 ده فرغان اوبه ده جهانه اینن. سواش ترکمن لرینگ گونش طایفه سی نینگ پقر تیره سندن دیر.


سواش اوقولرینی تا طب فاکولته دن چیقین چا اونگه التن سنه 1351 ده طب فاکولته دن فارغ بولیب داکتر لیک مقامینه اییه بولن.داکتر چهاری سواش کابلینگ پوهنتونینده اندخوی و قرقین ده داکتر لیک ادن اهل معارف و...
فقیر لردن فیس آلان یوقتی و بیر مهربان طبیب تی.


دریغ سنه 1369 ده بیر قیسغانچ لرینگ فعالیت لری بیلن سیاسی بندی بولدی. کابلینگ امنیت زندانینده کوپ آزار لره متحمل بولن مایوس لیغندن یوراک دردینه اوچران.


داکتر چهاری زندان دن بوشان دن سونگ دولت ایشیندن ال تارتن.مریض لیگی بیلن هم مریض لری معاینه اتیورتی.مریض لرینگ بیروباری اوینده شفاخانه دن زیاد تی. داکتر چهاری مریض لر کابله محتاچ دال تی لر. افغانستانینگ اینگ لایق داکتر لرینگ قطارینده لیاقت دن اورنی بارتی.


داکتر چهاری سواش دانشمند تی و شاعر دال تی . یونه زندان ده چکن درد لرینی امله مانه بیر از اوچغونلی شعر لری ایدن اکنی.بول دردلی اثر لرینی پاکستانه تداوا باریور قا چاری آغانینگ اوینده مانگه بیردی. من اونینگ صنف اول ده استادی بولیورتیم مانگه خاص اخلاصی بارتی.


داکتر چهاری سواش یوراک دردینی املتمانه پاکستان و عربستان بارن.دریغ درد لرینه دران تاپیپ بیلمان سنه 1373 دن - دوغان - اوغول و قرینداش لرینی گوریب بیلمان پاکستان ده جهان دن اوتدی. تابوتی پاکستان دن کابله آشیریلدی - مزار شریف دن سونگ تابوتنی گلپوش بولیب اندخویه آشیریلدی. داکتر چهاری سواش نور آتا بابا ده حاجی عبدالکریم بای اته سی نینگ یانباشینده جای جای لاندی روحی شاد بولسین . داکتر چهاری شاعر بولمسه هم مانه بیر آز غمخانه لری تورکمن شاعر لرینگ فطارینده آلیندی . بو ییرده داکتر چهاری سواشینگ گناه سیز لیقده قینه لنی هرکمینگ یانینده حسرتلی سوال.


یوراگمه سیغمان
طبیب ایردیم ایل آدیم تی لقمان
ام دن باشفه یوقتی منده هیچ آرمان
بای فقیری بیر دنگ عزیز املان تیم
آدمزاد دن یوقتی منده هیچ دشمان
عزیز ایردیم خدمتیم دن ایلاده
ترکمن اوزبک ایردی مانگه دعا خوان
خداوندینگ رحمتیندن تاپانتی
مندن شفا هر مریض و ناتوان
قارشی دال تیم هر رژیمنگ مرامنه
بو ادعام خاص و عوامه عیان
بو سوز لریم سعر دال دیر عشق دال دیر
درد آه دیر چیقیور یوراگیمه سیغمان
بو اسرار دن واقف بولمان هیچ سواش
نامه اوچین بندی بولن نه حیران


کتابینگ آدی : بوغیلان سس لر
یازوچی سی : عبدالکریم بهمن
صفحه سی : 52 - 53 و 54
یوکلان : محمد عالم گونش

رحمتلي محمدصدیق(منشي) نینگ مختصر سوانح سی

محمد صدیق منشی  

رحمتلي محمدصدیق(منشي) نینگ

 مختصر سوانح سی

  محمد صدیق منشی 1324 ه ش ییلده فاریاب ولایتی قرغان ولسوال لیغینینگ بیر روشنفکر مشغله سینده دنیا ایندی با شالانغیچ اوقولارینی بولسه قرغان مکتبینده، لیسه  دوره سینی هم فاریاب ولاتینگ ابو عبید جوزجانی لیسه سینده اوقادی.

اوندان سونگ یوقاری اوقو لارینی مزار شریف شهر نینگ دارالمعلمین موسسه سینده سونگینه یتریب سرپل ولاتنینگ منهاج السراج لیسه سی، ارزگان ولایتی، فاریاب ولایتنینگ قرغان ولسوال لیغی معارف وزارت نینگ تالیف ترجمه ریاستینده ایشلاب اولکه یاشلارنینگ علم و بلیم نعمتیندن پیدالانیش لیقلاری اوچین انسانی و اسلامی بورجینی ادا اتدی. 

رحمتلی محمد صدیق منشی ییل لاربوینچا اورش و عذاب کورن مردم میزینگ سعادتلیغی و عزیز اورلکامیز افغانستانده بوتین امنیتینگ تامین بولیشی اوچین 53 – نجی پیاده فرقه ده نظامی افسر حثیده ایشلاب بیر ناچه ییل لار هم خماب ولسوال لیغینده ولسوال بولیب خماب مردمینه هم خدمت اتدی.

محمد صدیق منشی جوزجان ولایتینگ کارو امور اجتماعی شهدا او معلولین رئیسی بولیب ایشلاب یورن وقتیده 1389 نجی ییلینگ جوزا آی نینگ 4 نجی گونی بیر ترافیکی حادثه یوینچا ئوز نینگ شیرین جانینی جان آفرینه تابشیردی.

محمد منشی ترکمن خلق نینگ متنفذ یاش اولیسی ادب سیور و مردمی شاعری بوتین عمرینی ترکمن ملیت نینگ دیل، ادبیات، فرهنگ و ادب دستور ینی ئوسدریشلیک اوچین وقف ادیب کوپچاقلی شعر، مضمون و مقاله لاری گله جک نسل لره یاد گار غالدیردی. بوگون اول مرحومی نینگ اهل دوست یار لاری آیراتینام ترکمن ملیتنینگ شاعر لار و ادب سیور روشنفکر لری مرحومی نینگ آره دان چیقانینی اولی ضایعه بیلیب یاتان یری نینگ یاخدی و جای بولسه جنت ده بولشینی تانگر تعالی دان آرزو ایتار لار.

 مأخذ: یشیل یپراغ اندخوی ؛ اوچ اینچی ییل؛ییگیرمنچی بولیم ؛ تورتینچی صحیفه

غیننچ خطی

غیننچ خطی

گچن هفته شنبه  گونی سنبله آیی نینگ 11 و 1390 ییل ،  اوغانستان دا  یاشایان ترکمن ژورنالیستی ونشریاتچی سی هم دیل ، تاریخ و ادبیات عالمی عبدالمجید " توران " 51 یاشنینگ ایچیندا آغر کسل دان آرادان چقدی .

زنده یاد مرحوم عبدالمجید " توران "

عبدالمجید " توران " ترکمن ودری دیل لرینده یازیلان 20 دان غووراق کیتابینگ قلم کاری ، هم نشریاتچی سی دیر.

اؤنونگ اینگ سونگقی چاپدان چیقان کیتابی ترکمن لرینگ تاریخی بیلن باغلانشقلی یازیلان ، علمی تایدان نشیریات عالمینده سؤیولیان  کیتاب بولان تی ، بوکیتابینگ اهمیتینه کابل پوهنتون نینگ تاریخ دانشکده سینده یوقاری بهأ لار  برلیب تی .

عبدالمجید " توران " اوز دورینده کابل پوهنتون نینگ ژورنالیست رشته سینده اوقو وی تامام لاب اوغانستان نینگ رادیو وتلوزیون گپلشیک لر اداره سینده ترکمن دیلین  داکی گپلشیک بولیمینده مدیر لیک ایدیپ تی .

یادی یورکلردان اوچمجک شاعر عبدالمجید " توران " نینگ یاتان جای جنت دان بولسین .

 الحاج روزگیلدی " اویچی " – مزار شریف

اطلاعیه !

اطلاعیه !

دوشنبه گونی 21 نجی سنبله 1390 ساعت 7 دن 10 چنلی ترکمن خلقی نینگ شاعر ویازوجی سی بولان مرحوم عبدالمجید تورانینگ فاتحه سی شبرغان شهر ینینگ جامع مسجدینده آلینجاقدیر همه دوست لار آگاه بولسین .

انالله واناالیه راجعون

حرمت بیلن افغانستان ترکمن لر انجمنی جوزجان  ولایتی باشلیق هیئتی

اطلاعیه !

اطلاعیه !

دوشنبه گونی ساعت 7 دن 9 چنلی ترکمن خلقی نینگ شاعر ویازوجی سی بولان مرحوم عبدالمجید تورانینگ فاتحه سی اندخوی شهر ینینگ علی شیرنوایی مسجدینده آلینجاقدیر همه دوست لار آگاه بولسین .


انا لله وانا الیه راجعون


حرمت بیلن افغانستان ترکمن لر انجمنی فاریاب ولایتی باشلیق هیئتی

عبدالمجید " توران " یاغتی دونیأ دن قایتدی

عبدالمجید توران

آوغانیستانلی تورکمنلرینگ گؤرنوکلی ادبیاتچیسی هم ژورنالیستی عبدالمجید " توران " یاغتی دونیأ دن قایتدی !


عبدالمجید " توران " ، شخصیت فرهنگی وملی ترکمن های افغانستان روز شنبه سوم سپتامبر ، برابر با دوازدهم شهریور سال 1390 دار فانی را وداع گفت .

از مرحوم توران بیش از 20 کتاب به زبان ترکمنی به یاد گار مانده است . وی پس سالیان دراز مقاومت در مقابل بیماری قند درسن 51 سالگی درشهر کابل فوت کرد.

عبدالمجید " توران " در دانکشده ی ژورنالیسم کابل تحصیلات عالی خودرا به پایان رسانده بود وسپس در رادیو تلوزیون افغانستان مدیریت بخش ترکمنی آن را برعهده داشت . وی تاآخرین روزهای عمر خود دست از فعالیت های فرهنگی نکشید و در وزارتخانه ی معارف ( آموزش وپرورش افغانستان ) برای تألیف کتابهای ترکمنی برای مدارس این کشور فعالیت میکرد.

مرحوم معاون انجمن فرهنگی ترکمن های افغانستان ومدیرمسؤل مجله گونش بود وتمام عمرش را برای گسترش فرهنگ مردم خود تلاش کرد ودر دشوار ترین ایام مردم وسرزمین خود نوشتن را کنار نگذاشت.

مافقدان این فرهیخته گرانقدر را به خانواده وبازماندگانش وهمچنین به تمامی فرهنگ دوستان تسلیت می گوییم .

یادش گرامی باد !

مرکزمطالعات تورکمن شناسی

مخدوم قلی فراغی به احمدشاه بابا

دعوتنامۀ منظوم

 مخدوم قلی فراغی به احمدشاه بابا

یا احمـد شاه یرده یاییلـیپ چـاوینـگ

آدینگ آسـمان گـیده ر  عرشِ اعلایه

گِلان نوکرینگ دِر ، گیلمه ین آوینگ

بییـک لیـک زینه سـین قیـل پـایه پایه

 

ایـرانـه غـلـیچ اُور یوویـرت سـپاهـــی

باشینگ ده  بیرک بولسون دولت کُلاهی

هـمـایـون داغیـنده شـیرلارینگ شاهی

گـویـا بـیر نهنـگ ســن  مـَوج دریـایـه

 

 بیشه لرنینـگ اوان تـایـان شـیری سن

رُومِســتان بینیسی دیوینگ بیری سن

زال اوغلی نینگ الماز پیکان بیری سن

گُشــتاسـپ اوغـلی دک بیللــی بـلایـه 

 

پیشینگ ایران بـولســه  پُشتیـنگ تـوران دِر

دوست ایشینگه خُوشوقت دشمان حیران دِر

اقـبالینـگ آچیلار ایشیـنگ دَوران دِر

مَرحَمت نظرینگ سالسانگ بو جایه

 

فـراغـی دیر رواج بـیرسـین سن دِینی

شاه لرینگ شاه لری اسلامینگ زینی

امـرینـگ مُـطِـیع اِیـت  ایـران زمـینی

روز و شــب نـالــشیم بــو دِر خـدایه

 

ترجمه  :   ای احمدشاه ! در روی زمین شهرت و آوازه ات پهن شده ، و نامت به آسمان  بلند گشته و به عرش اعلی رفته است . آنکه به تو رجوع کرده  در شمار نوکرانت قرار گرفته است و آنکه از تو رُو گردان شده ، در پنجۀ تو اسیر گشته است ، و تو به معراج بزرگی مقام گرفته ای .  به ایران سپاه بفرست و با شمشیر آنرا  فتح کن . کلاهِ دولت و اقبال بر سَرَت قایم باد . بر کوه های بلند  پادشاه شیران باش .  به نظر من  در موج دریا حیثیت نهنگ قوی را داری .  شیر ژیان بیشه هستی ، قهرمان رومستان و مردی قوی پنجه هستی .  پیکان تو مانند پیکان الماسگونِ رستم زال شکافنده است و تو مانند پسر گشتاسپ به کار های بزرگ اقدام میکنی .  اگر به ایران رُو کُنی  توران ترا پشتیبان است .  دوستان به کارنامه هایت خوشحال و دشمنان از آن به حیرت اندر شده اند .  استقبالت روشن و کشاده است .  به کار هایت کُشایش ها است .  امید است نظر مَرحمتت به اینجا (یعنی : خراسان) نیز  بیفتد .  فراغی ترا به حیث شاه شاهان ، مُروّج دین و سبب آرایش اسلام میشناسد .  ایران زمین را  تحت نگین خود بیار ، روز و شب از درگاهِ رَبّ ودود  استدعایم همین است و بس .

 ترجمۀ کاندید اکادمیسین دکتور محمد یعقوب واحدی

ترکمن

ترکمن

نام ترکمن از قرن پنجم هجری (یازدهم میلادی) نخست به شکل جمع فارسی «ترکمانان» توسط نویسندگان ایرانی مانند گردیزی و ابوالفضل بیهقی استعمال شده و به همان معنی اغوز در ترکی و غز در عربی و فارسی به کار رفته است.

غزان نخست در مغولستان داخلی (در شمال چین و جنوب جمهوری مغولستان) واقع است (ترکستان) سکونت داشتند و در کتیبه‌های اورخون متعلق به قرن هشتم میلادی، ذکر ایشان در مغولستان رفته است. اغزان مزبور را ترک محسوب داشته‌اند نه ترکمان. ترکمانان، را فقط در جانب مغرب یاد کرده‌اند. نخست با تلفظ «تو کو مونگ در دانشنامهٔ چینی سدهٔ هشتم میلادی (تونگ تین فصل ۱۹۳). به قول تونگ تین، واژهٔ توکومنگ نام دیگری است که به کشور سوک تاک یعنی کشور آلانان اطلاق شده و اینان در آغاز تاریخ میلادی در مشرق تا مسیر سفلای سیردریا مستقر بودند و آنجا در قرن چهارم ه‍ . ق. (دهم میلادی) مقر اصلی اغزان بود.

 در کتب جغرافیایی عرب، ترکمان (الترکمان یا الترکمانیون) فقط توسط مقدسی در شرح چند شهر واقع در شمال و شمال غربی «اربیجاب» یا «سیرام» -که موقعیت آن درست معلوم نیست- آمده در باب اصل واژهٔ ترکمان در قرن پنجم به درستی معلوم نیست که آن را از ترکیب فارسی «ترک مانند» گرفته‌باشند.

در گذشته ترکمن نام عمومی بسیاری از اقوام ترک‌تبار به ویژه اقوام اغوز مسلمان کوچ‌نشین بود و نه صرفاً قومی که امروزه ترکمن نامیده می‌شود و شامل طوایفی است که در شرق دریای خزر از رود جیحون تا شمال خراسان و رود گرگان سکونت داشته‌اند.

هم‌اکنون نیز گروه‌هایی در عراق و سوریه به ترکمن معروفند که ارتباط قومی و تاریخی با قوم ترکمن ساکن ترکمنستان و مناطق اطراف ندارند. برخی از این اقوام اغوز موفق به تشکیل دولت‌های بزرگی در ایران دورهٔ اسلامی شدند.

نام های تورکی

خانواده هاي عزيز! نام هاي اطفال تانرا ميتوانيد ازنام هاي جديد،مقبول وشيرين توركي انتخاب نمائيد

اسم هاي پسر:
1. آتيلا: معروف مشهور
2. اويغون :مناسب – برابروموافق وسازگار
3. آي نور:- نورماه
4.-آرال : بين دوخشكه جزيره ،اصيل
5. آتون : قهرمان ،جسور
6. آرتوم : تلاشگر
7. آشقين : فايق آينده
8. آشام :درجه – رتبه
9.افشين :لباس جنگي
10. اوكتان :سحرگاه

اسم هاي دختر:
1. آيسون : ارمغان ماه – هديه ماه
2.آيوز- ماهرخ
3-.آيسان :گذشته درخشان، مثل ماه
4. آيسوو:- شبيه ماه
5.- جان سوو-: آب شفابخش وحيات بخش
6.- آيچين : ماه براي ماه
7. آق بولوت :- ابرسفيد
8.قرا بولوت : ابرسياه
9. آيلر- ماه ها
10.آرسينا : نام منطقه همدان
11 آيسن-: همانند ماه
12.آيدا:- ماه صفت
13.جيران :- آهو
14. آي نور-: ماه داراي نور

فدراسیون فرهنگی تورکان افغانستان

بسمه تعالی

بسمه تعالی

زبان ترکمنی زبانی است که به ما از گذشتگانمان به یادگار مانده است و وظیفه ما در قبال این میراث عظیم حفظ و نگهداری آن است و یکی از عواملی که سبب حفظ این زبان خواهد شد استفاده از نامهای ترکمنی است. در اینجا قصد ارائه نامهای ترکمنی را داریم امیدوارم که مفید شما واقع شود

آتا:پدر بزرگ

آتا باللی:پدر و پدر بزرگ کوچک ،بزرگ کوچک اندام

آتا قلیچ:شمشیر پدر

آتا گلدی:پدر آمد،این نام برای اولین فرزندی است که بعد از فوت پدر به دنیامی آید گذارده می شود و چنین است کسی در خاک فرو می رود اما نامش بار دیگر زنده می شود فرزندی که نام مرده را زنده می کند در نزد ترکمن ها از احترام ویژه برخوردار است.

آتان:پرتاب کننده

آتلی: سواره صاحب اسب

آتیلا:آتا+ایله پدر ایل

آرپاچی:صاحب پیشه

آرتئق گل:گل زیادی،هنگامی که در خانواده چند دختر به دنیا می آید نام آخرین دختر را چنین می نهند که به معنای دختر بس است

آرتا:مقدس ،با صفا

آرتیق:افزون

آرکا:پشتیبان

آرق:جوی آب

آسلان:آویخته شده

آغابادر:آقا بهادر

آق اویلی: دارنده خانه سفید

آق ببک:نوزاد سفید

آغشام گلین:آنکه در شب آمده

آق گل:گل سفید

آقلی: سفیدی

آق منگلی: آنکه خال سفید دارد

آلا:رنگ نا همنواخت

آلابای:مرد سرخ

آلا نقوا:زیبای وحشی

آلپ ارسلان:فرزند شیر

آلپ تکین:شاهزاده قهرمان

آلتن آی:ماه طلایی

آلتی:شش از اعداد مقدس ترکمن ها

آلتین گلین:عروس طلایی

آلماز:الماس ،شمشیر برنده

آلما گل:گل سیب

آلا گل:گل رنگ

Majid Azimi

حریت وادیسی

داکتر محمد سنجر عمر

داکترمحمد سنجر "عمر"


حریت وادیسی

ــــــــــــــــــــ
قوی قدم میــــــــــــدان ارا باتور اینــــــــم مردانه سن
باغله بیل همــــــــت بلن خلقیــــــــنگ ارا دردانه سن


بر زمان لر بار ایدی ســـــــــــنده بـــــــتون کاشانه لر
نی سبـــــــــــبدن بول زمان لر ســـــــاکن ویرانه سن



کوپ جفا چکدی بو خلــــــــقیم ظـــــــلم ایله بیداد دن
حریت وادیــــــــسگه یول آچگــــــیل ای فرزانه سن



رازم ارا تیــــمور بلن گور اوغلنی اولگو توتـــــیب
قان بلن یو بو حـــــــــــــقارت داغــــــنی مردانه سن

تتره سون میدان ارا دشمن لرینــگ عزمنیگ کورب
یشنه گیل بو شوکت وشــــــــان ایچره ای شاهانه سن



ایله قربان جان پاکنـــــــــــگ بولمه گیل هرگز غلام
یشنه ایرکن نور دیــــــــــــــدم بولمه گیل زولانه سن



ایسترم من درگه دن بخــــــــــــــــت واقبالنگ بیوک
برلشب وحدت توزب یشـــــــــــــــنه گیل تورکانه سن

 

شعر حافظ وکریم قربان نفس

 فارسی

ـــــــــــــــــــــــ
اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا را
بده ساقی می باقی که در جنت نخواهی یافت
کنار آب رکن آباد و گلگشت مصلا را
...
فغان کاین لولیان شوخ شیرین کار شهر آشوب
چنان بردند صبر از دل که ترکان خوان یغما را
ز عشق ناتمام ما جمال یار مستغنی است
به آب و رنگ و خال و خط چه حاجت روی زیبا را
من از آن حسن روزافزون که یوسف داشت دانستم
که عشق از پرده عصمت برون آرد زلیخا را
اگر دشنام فرمایی و گر نفرین دعا گویم
جواب تلخ میزیبد لب لعل شکرخا را
نصیحت گوش کن جانا که از جان دوستتر دارند
جوانان سعادتمند پند پیر دانا را
حدیث از مطرب و می گو و راز دهر کمتر جو
که کس نگشود و نگشاید به حکمت این معما را
غزل گفتی و در سفتی بیا و خوش بخوان حافظ
که بر نظم تو افشاند فلک عقد ثریا را

ترجمه شعر حافظ از کریم قربان نفس

ترک، گوزل، شیراز قیزی، آلسا بیزینگ گونیمیزی
سمرقندی، بخارانی، برمزمیدیم بیر خالینا!
ساقی سیزقیز غالان می یی، ارتی جنّت دییلن یرده
نه مصّلا گوزینگ دوشر، نه رکناباد کنارینا
امانِ نوربات! بو غالادا، توپالانگا چیقان قیزلار
غراقچی- دِک تالانگ سالدی، منینگ صبری- قارایما
سنینگ جمالینگ ماتأج دَلدیر، بو بی کمال عشقیمزا
مشکی – عنبر درکار دَلدیر، سنینگ عجب جمالینگا
یوسف عجب گورکی بیلن، زلیخانی خمار ادّی
عشقینگ پینهان اخوالینا مانگا سؤگدینگ، نارضا دال من
اللام سنی باغیشلاسین! آوی سؤز ام بالا دؤنیار
دکیب چیقسا لبرینگه، قولاق قوی سن مانگا، عمریم
غاری دانانگ نصیخاتی، ساپاق بولیپ،
 کمال غوشار جاهیل لارینگ کمالینا،
سازدان، می دن گوَرّینگ آچ سن دؤنیانگ باشین آغیرتما سن
هیچ بیر دانانگ عاقلی یتمز، دنیانگ سئرلی سووالینا...
غازال دوزّینگ، دُر دشدینگ سن، دؤزانلارینگ اُقا، خافظ
یئلدزلارینگ آق اولکری، نورین ساچسین اقبالینگا

عزیز دوستلار!

عزیز دوستلار!
۱۳۹۰/۰۵/۱۰

ایرته روزانینگ مبارک آیی باشلنیور، همه مسلمانلاره مبارک بولسین!

الله تعالی همه لرینگ طاعت و عبادت لارنی قبول اتسین، آمین!
من بول گؤزل آیینگ استقبالینه گؤزل لیک منظومه سی آدینده بیر منظومه نی باشلایورین و گؤنده اونینگ بیر بؤله جیگنی سیزلره تقدیم اتیورین، بول منظومه نینگ هر بؤلیمینده شاعر بیر ذاد دن  ویا بیر گشی دن گؤزل لیک نامه دییب  سورا یور وجواب آلیور بول منظومه 19 پارچه بولیب وبول غوتاران سونگ بولسه، عید و بایرامه گچرس.ساغلیق بولسه.



سو و گوزل لیک

گوزل لیک نامه دیپ سورادیم سوودان
ســـو اؤزینی ایراپ آیلاندی آقدی

آیلاقـــدان-آیلاغه، اوریپ اؤز ینی
کاده اؤنگه – کاده، من یا نه باقدی

دیدی:" بول گوز لیک بیریرده دورمان
منینگ شولاپ آریقــــلارده آقیشــیم

یره سینگسم، گوکه اوچسام میلی دیپ
سوسان یری دولیپ منینگ یاقیشـــــیم

هم گوزل لیک، یره کمــــک اتمه گیم
گوگرســین دیپ دؤرلی-دؤرلی نباتلار

هم بوی چکیپ اولالسین دیپ آغاچـــلار
هم گل له ســین یرده بیتن بار ذاتلار

گوزل لیکدیر گل لاپ میوه بریشــــی
انســـانلارینگ اوندان حاصل آلماغی

گوزل لیک دیر شویله بولیپ دوریشــی
هم دورموشــینگ ئوسیپ غووی بولمغی"


یازیجی : عبدالرحیم " اوراز"

قنچه لار یغشی

قنچه لار یغشی


انسانی ، مدام انسانچه بیلمک ،
انسان تانیمق،

هر بیر انسانینگ، گوره گووسینده،
بیر یومریق یالی،
همیشه اوریون، همیشه آتیون،
دامرلی أتدن،
غان بیله دولی،
حس أدیب بیلیون،
یمان یغشینی، آجی سویجینی،
کاینج ، سویینجی،
یورک بارلیغنی، صادقچه بیلمک،
قنچه لار یغشی.

هر بیرانسانینگ،
سن چه هم من چه،
هر بیر نارسه ده، دورلی دورمیشدا،
حقلی دیغینی،
سنینگ هم منینگ، حقوقیمیزینگ،
چقلی دیغینی،
اویلامق بیلمک،
قنچه لار یغشی.

إینگگه ده بولسه، اونی دورتمگی،
دنگه جک بولسانگ،
أونگجه دنگه سنگ أوزینگ جانینگا،
اگر آغیرتسا،
هربیرجانلینی شویله آغیر در،
اگر باغیرسانگ،
بشغه انسانام شویله باغیر در،
مونی بیلمک لیک، قنچه لار یغشی ،
قنچه لار یغشی.

عبدالرحیم " اوراز"

پأکیزه لیک و ادب

عزیز دوستلار بوگؤن عنایی چاغه لار اؤچین بیرغوشغی تقدیم أدیب امید اتیورین اونی چاغه لاره اوقیب اشدیرسنگیز بول ایش بیله آیداسیم گیلیور که چاغه اد بیاتی هم بیزینگ فرهنگی ایشلرمیزینگ بیر بؤلیمی بولملی دیر!



پأکیزه لیک و ادب

گیل إیکیمیز او ینالی، د ییب غیغیریب گیلیار
آیجماله، نورجمال، گلیب میلغیریب گیلیار

گیلیب تو تیار ألیندن، او یام دیب آیجماله
باغینگ سیلینه ألتیار بوغیب بریب گل لاله

ایکی دوغن او ینه یار، کیند ینه چه باغلارده
او یون هم گرکلی ذاد، شول اوغلانلیق چاغلارده

یؤنه او ندن گره گی، پاکیزه لیک اد بدیر
اولاری آی أنه سی ، پاکیزه چیل أد یبد یر

هووه اول إیکی جمال، پاکیزه هم ادب لی
کوب أشید یب سؤزلری، یؤ نه اؤزی آز گپلی

اولاری یغشی گؤریار، آته سی هم أنه سی
بار ها ده یغشی بولیار، ینه سیندن ینه سی

اوراز آیدر گرکلی، پاکیزه لیک هم ادب
اوسیللی بولینگ یاشلار، شو یرده توکندی گپ

 

استاد عبدالرحیم " اوراز"