نصیحت وسایلامه سوز لر

نصیحت وسایلامه سوز لر

۱  اوچ آدم قیامت گوننده الله تعالی نینگ رحمتیندان اوزاق دور. همیشه زنا ادیب یوران ، یلانچی پادشاه و متکبر غریب .

۲    اوچ زاد انسانینگ دیرلیگینده بیر گیزاک میسر بولیور. آته  انه ، گورک ویگیت لیک .

۳    اوچ زاد گیدان دان سونگ گیلمیور. تیر یای دان ، گپ آغیز دان و روح بدن دان .

۴    اوچ زاد دان اوزینگی ساقله . آه ، فریاد و بد دعأ .

۵    اوچ آدمینگ دعأسی قبول دور. آته وانه ، مسافر ومظلوم .

۶   اوچ زادی یوراک دان اخلاص بیلان اتملی . رحم ، کرم و دعأ.

۷    اوچ زادهیچ کمی انتظار ایتمیور. اولوم ، وقت و خریدار.

۸    اوچ زاد بیرک بیرک دان آیره آیره بولور. صورت ، سیرت و قسمت .

۹    اوچ زاد انسانی خور وذلیل ایتیور. یلان آیتماق ، اوغرلیق ایتماک و گپ گزدیر مک .

۱۰    اوچ زاد هر بیر آدم غه شیرین دور. عیال ، اولاد و دولت.

۱۱   اوچ زادی هیچ کیم اوغرلاپ بیلمیور. عقل ، علم و هنر .

۱۲    اوچ زاد ه ایمانلی بولملی . خدا غه ، رسول غه و آخرت غه .

۱۳   اوچ زادی کیچی بیلمانگ . فرض ، قرض و مرض.

۱۴    اوچ زاده احترام ایتملی . آته انه غه ، استاد غه و یاش اولی غه .

۱۵   اوچ زادی  حاصل ایتملی . علم ، اخلاق و شرافت .

۱۶    اوچ زادی پاک ساقلاملی . جسم ، لباس و خیالات .

۱۷    اوچ زاد ی خوش گور ملی . ایمان ، دوغری لیق و یغشی لیق .

۱۸     اوچ زاد همیشه سالملی . اولوم ، احسان و نصیحت .

۱۹    اوچ زاد دوغن دوغانی دشمان ایتیور. عیال ، پول و یر.

۲۰    اوچ زاد اورانملی . رحملی بولماق لیغی ، حق آیتماق لیغی و عاجز لیغی .

۲۱   اوچ زاده انسان همیشه تیار بولملی . زوال ، موت و غم .

۲۲    اوچ زاد اوچین تلاش ایتملی . دین اسلام ، وطن و حق .

۲۳   اوچ آدم همیشه غم غه مبتلا دور. ایچی غره ، یوراک یرالی و واهمه چی .

۲۴   اوچ زاده کوشش ایتملی . نماز ، جهاد و حلال رزق.

۲۵    اوچ زاد دان ایش آل ملی . عقل ، صبر وهممت .

توپلان : ملا امان الله صداقت قرقین لی

توافق چهار جانبه

توافق همکاری اقتصادی افغانستان ، ترکمنستان ، پاکستان وهند

 

زندگی نامه مختصر شــــهید محمد کامل " صحبت "

 

 شـــهید محمد کامل" صحبت "

زندگی نامه مختصر شــــهید محمد کامل " صحبت "

شاد روان محمد کامل " صحبت " فرزند جمعه بای در سال 1333 هـ ش در قریۀ باغبوستان ولسوالی قرغان متولد گردیده و درسال 1342 هـ ش به مکتب ابتدائی قرغان شامل شده ودر سال 1348 هـ ش از مکتب متذکره به صفت اول نمره فارغ گردیده .

 موصوف درسال مذکور به لیسۀ ابومسلم اندخوی شامل ودر سال 1354 هـ ش فراغت حاصل نموده است . نامبرده بعداز سپری نمودن امتحان کانکور به رشتۀ دارو سازی یا فارمسی کابل کامییاب و بنابر مشکلات اقتصادی در سال 1355 هـ ش به دارالمعلمین عالی فاریاب در رشتۀ ساینس وریاضی شامل گردیده در سال 1357 هـ ش فراغت حاصل وبه صفت معلم لیسۀ ابومسلم مقرر گردید.

بعداز سپری کردن خدمت عسکری دوباره به لیسۀ ابومسلم بحیث معلم توظیف ونخستین کسی بود که افتخار تأسیس مکتب ترکمنی زبان را به خود کمائی کرد.  پس بحیث معاون مقام ولسوالی اندخوی مقرر گردیده وخدمات قابل ملاحظۀ را به هموطنان خود انجام داد.

بعداز گذشت روزگار درسال 1372 هـ ش آمر متوسطۀ دولت گیلدی فدایی مقرر شده جوانان ونوجوانان فراوانی را بحیث تحصیل کرده های دانشمند به جامعۀ خود تقدیم کرد.

مرحومی نظربه شایستگی ، لیاقت ، دانش وخردمندیکه داشت در مدیریت عمومی معارف اندخوی بحیث عضو نظارت تعلیمی توظیف گردیده در استقامت راهنمایی مکاتب در بخش های اداری وتدریسی کارهای سود مندی انجام داد.

درسال 1384 نظر به درخواست اهالی ولیاقت مرحومی که اظهرمن الشمس بود از جانب مقام وزارت جلیلۀ معارف به حیث مدیر معارف ولسوالی قرغان مقرر گردیده تا لحظۀ مرگ در خدمت جامعه ومردم قرار داشت .

مرحوم محمد کامل " صحبت " یک شخص فرهنگ دوست ، شاعر وشخصیت چندین بُعدی داشت  درمراسم اجتماعی به صفت تحصیل کردۀ دست ودلباز سهم گرفته در بین ملیت های باهم برادر ولسوالی های چهار گانه اندخوی از محبوبیت خاصی برخوردار بود.

 استاد محمد کامل " صحبت " بروز شنبه حوالی ساعت 2 بجۀ بعداز ظهر مؤرخ 17/09/1386  توسط دشمنان علم ودانش توسط فیر تفنگچه ترور گردید. مرحوم مغفور دارای زبان شیرین ، عاطفۀ کاملاً انسانی ، حلیم ، تواضع ، فروتنی خاص ، جرأت اخلاقی ، مهربانی ، برخورد نیک ومحبت بشری داشت ، مرحومی دارای هشت دختر ودو پسر بوده و 55 بهار زندگی را سپری کرده است ، فرهنگیان واهل معارف ولسوالی های قرغان ، اندخوی ، قرمقول و خان چهارباغ  مرگ محمد کامل " صحبت " را را یک ضایعۀ بزرگ فرهنگی پنداشته به اهل معارف وفامیل متوفی تسلیت عرض نموده وبرای بازماندگان مرحومی صبر جمیل و اجر جزیل از خداوند بزرگ آرزو میکنند. روحش شاد وجایش فردوس برین باد!

محمدی

شجره تراکمه

ســـــوزباشی

شجره تراکمه آتلی کتاب، تورکمن خلقی نینگ نسبی، گلیپ چیقیشی، تاریخی، یایران یرلری، مدنیتی، رسم و رواجی باره ده قیمتلی معلومات بریان ارزشلی اثر دیر. بو کتابی میلادی 17 نجی عصر ده خیوه خانی ابوالغازی بهادرخان (1603 ـ 1664 م.) یازیب دیر. بو اثر ده ابوالغازی خان تورکمن خلقی و اونینگ دولتدارلیق تاریخینی قدیم دورلردن باشلاپ اؤز دورینه چه یازیب گورکزیار.

تورکمن خلقی نینگ تاریخی حقینده باشقه کوپ اثرلر، جمله دن: دیوان اللغات الترک، الکامل، عجایب البلدان، تاریخ طبری، حدودالعالم، تاریخ گردیزی، جامع التواریخ  و روضه الصفا یالی اثرلرده قیمتلی معلومات لار بیریلیب دیر. ولی بو کتاب لاردا تورکمن لر حقده بیریلیان معلوماتلار کوپ غیسغا بولوب یاده ایزی گیدرلی دأل دیر. ابوالغازی خان هم شول کمچیلیگی دویوب «شجره تراکمه» نی یازماغا اورنیغیب دیر. بو تاریخی کتاب لاردان  وباشغه تورکمن لرینگ آراسینده بو لارینگ جد اعلی سی بولان ـ اوغوز خانینگ عمری، ادن ایشلری، اوروش ـ یوریشلری  و اولاد لاری حقده اینگ ایرکی دورلردن باشلاپ « اوغوز نامه» دییه ن تاریخی ـ حماسی اثر دؤراپ دیر. اوغوز ناما نینگ متنی عصرلار بویینچا اویتگأپ دیر. اونینگ اسلامدان اؤنگکی متنی بیلن اسلام ظهوریندن سونگقی عصرلاردا دورأن متنینده کوپ تفاوتلار گؤرینیار.  ابوالغازی خان اثرینی یازانده بو داستانینگ سونگقی واریانتیندان خیرلانیبپدیر.

ابوالغازی بهادرخان «شجره تراکمه» آتلی کتابینی یازماغا باشلامازدان أونگ ، بو اثره دگیشلی کوپ تاریخی اثرلری اوقاپ، انیق و قیمتلی مواد جمعلاپ دیر. شونینگ بیلن بیرلیکده بو کتابی یازماقده ترکمن لرینگ اره سینده بار بولان تاریخی منبعلر، شول جمله دن « اوغوز نامه»  و «کتاب داده قورقوت»  دان گینگ فایده لانیب دیر. شونینگ اوچین اونینگ بو اثری، اوغوز ـ ترکمن تاریخینا دگیشلی بولان بویله کی تاریخی چشمه لر بیلن دنگ چیقیار. یونه اولارینگ کابیر لری نینگ آره سیندا پادشاه لارینگ آت لارینا و حکمرانلیق ادن ییل لارینا دگیشلی غرشیلیقلار ، یالنگیشیقلار بار. ابوالغازی کتابی یازانده بو یاغدای لارینگ همه سینی دوزه دیپ دیر.

ابوالغازی خان «شجره تراکمه» ده تورکمن لرینگ همه اوروغلاری، طایفه لاری و دودمان لاری نینگ گچمیشی و تاریخی باره دا دوریپ گچمأن، بلکه دینگه اوغوز لارینگ بیر بوله گینه نظر تاشلاپ دیر. مثلا بو کتاپ دا غزنویلار باره دا اولاری قایی اوروغیندان دیسه ده، اولار باره دا انیق و گینگیشله یین معلومات برمأندیر. شونینگ یالی، قراخانیلار، سلجوقلار، قره قویونلی لار، آق قویونلیلار، افشارلار، عثمانلیلار، باره ده هم بو اثر ده أوران آز معلومات بار. شجره تراکمه ده کوپ راگ سالور  ـ أرساری تورکمن لری نینگ شجره سینی گؤرکزیب و باشغه اوروغ لارینگ شجره سی گؤرکزیلمأن دیر.

هر حال دا بو کتاب اوقوچیلار اوچین ایکی باقیمدان اهمیتلی دیر: تاریخ و اتنوگرافی باقیمیندان، همده ادبی جهت دن. شول اهمیتی نظر دا توتیب، بیز بو قیمتلی اثری چاپا تیارلاماغا اورنیقدیق. کتابی ترتیبه سالیب یازانده میلادی 1958 ییلده لیلینگراد دا اکادیمسن قونونوف ینگ نشر ادن متنینی اساس ادیندیک ، همده 1992 نجی ییلده حرمتلی عالم پ. رجوفینگ کوششی بیلن عشق آباد دا چاپ بولان متندن هم فایدالانیپ، بار بولان یالنگشیق لاری دوزتدیک. آیدیش گیره ک که بو اثر شول عصرلار ده عموم ترک طایفه لاری نینگ ایچینده رواج بولان ترکی چغتایی دیلینده یازیلیب دیر. بیز کتابی چاپ ادنده اثرینگ دیلینی، و سبکینی هیچ خیلی اوزگرتمأن مؤلفینگ یازانی یالی املادان خیرلاندیق.

فرصت دان فایدالانیب تانیلان عالم اکادمیسن کاندیدی دوکتور محمدیعقوب واحدی جناب لریندان بو کتابینگ لینینگراد دا نشر ادیلن معتبر نسخه سینی بیزینگ اختیاریمیزدا غویانی اوچین تشکر اتیارین. من الله توفیق.

يازوچي: خیوه خانی ابوالغازی بهادرخان (1603 ـ 1664 م.)

تیارلاوچی: محمد صالح راسخ  يلدرم

منبع : گونی ترکستان

جهان شاه بروایت آخرین تحقیقات آکادمی علوم ترکمنستان

پژوهشگر تاریخ و ادبیّات: دکتر خانگلدی اونق - تورنتو- سال 2010

 

جهان شاه بروایت آخرین تحقیقات آکادمی علوم ترکمنستان

 

بعداز فروپاشي شوروي در سال ۱۹۹۱ م كشورهاي استقلال يافته ازآن، روابط ديپلماتيك علمي و فرهنگي باهم آغاز كرده بودند. از جمله اين روابط بين ارمنستان و تركمنستان مستقل برقرار شده بود که در طیّ آن متخصّصین و پژوهشگران دو کشور در آکادمی و مراکز علمی - تاریخی کشورهای متبوع خود موفّق شدند .

 

یکسری پژوهشهای علمی و تاریخی را بانجام برسانند. از پژوهشکده تاریخ تحت پوشش کابینه وزیران ترکمنستان که زیر نظر مرکز مشاوره علم و تکنیک پرزیدنت ترکمنستان بجای آکادمی علوم سابق ترکمنستان مستقلّ  یک هیئت از محققّین سرشناس از جمله آکادمیک دکتر یگن آتاقارّیف مدیر انستیتو باستانشناسی و آنتروپالوژی، دکتر همراه یوسوپ اف آنتروپالوگ و اتنولوگ در پژوهشکده تاریخ و آنه قربان آشیراف مدیر انستیتو دستنوشته های تاریخی ترکمنباشی، ... مدّتی در ارمنستان مشغول تحقیق در باره اشتراکات تاریخی و فرهنگی ترکمنستان و ارمنستان بودند.

بعداز اتمام مأموریّت علمی آنها نتیجه تحقیقات خودرا در روزنامه "غالقئنئش" سپس خلاصه شده آن در ماهنامه "صدای ترکمن" بشرح زیر بچاپ رسید که حاوی وجود آثار و ابنیّه هائی از دوره پادشاهی دو سلسله از ترکمنهای قره قویونلی و آق قویونلی در آنجا بویژه مطالعه دستنوشته های باقیمانده در مرکز تحقیقاتی "ماتناداران" از دوره جهانشاه و مربوط به این سلسله های ترکمن می باشد، بود.

در رابطه با روابط و اشتراکات تاریخی فرهنگی فیمابین ترکمن - ارمن میتوان گفت، که اسناد مربوط به هر دوره ای از این تاریخ را بخواهی با مراجعه به فوند "ماتناداران" شاهد اسناد تلمبار شده زیادی میشویم که نظریه های مارا تثبیت میکند. پژوهشگران ترکمن- ارمن دبلیو گریگوریان" ،"W. gerigoriyanس. آروشاتیان " Arewshatian "، آ.آشيراف" "Annagurban Ashyrow در بین اسناد موجود در ماتناداران عمدتاً آثار و اسناد مربوط به دوره دولتهای ترکمنان قره قویونلی و آق قویونلی را مورد توجّه قرار داده اند.

حقیقتاً تمامی سرزمین ارمنیها جزو متصرّفات کامل قلمرو دولت قره قویونلی ها را شامل میشده است. با مشاهده و پژوهش اسناد موجود، این سؤال پیش میآید که: مگر دولت قره قویونلی کی و در کجا تأسیس شده و تا چند زمان بر سر قدرت باقی مانده بودند؟ آنچه که ما با عنوان سلسله قره قویونلی در تاریخ میشناسیم، در اصل یکی از تیره های بزرگ ترکمنهای اوغوزی مربوط به شاخه بهارلی( بهارلوئی) طوایف ترکمنها می باشد.

در "تاریخ آذربایجان" به این سطور برخورد میکنیم. "قاراقویونلو ای آق قویونلو ولیی سوایی پرایزخاژدنیه اوت اوغوزیسکو- تورکمنسکیخ پله من سردنه یآزیی Karakoyunly i Ak-koyunly weli swayi praizhazhdeniye ot Oguzisko- Turkmenskih plemenn srednyi Azii " یعنی: قره قویونلی ها شجره نسبی خودرا از قبایل اوغوز- تورکمن آسیای مرکزی بر میگیرند". )"استوریا آذربایجانا" ت. آی، باکو، ۱۹۵۸ ، ص. ۲۰۲Storya Azirbaydzana" t. I,"[sah 202 -1958 ,Baku .

 

 اساس سلسله قره قویونلی ها را شخصی با نام بایرام خوجه ترکمن پی می ریزد. در آن زمان بایرام خوجه به عنوان یکی از امرای سلطان اویس جلایری تیموری، در تبریز سکونت داشت.

بعداز فوت سلطان اویس جلائری بامتّحد کردن طوایف ترکمن قره قویونلی، زمام امور کشوری را بدست میگیرد. او در سال ۱۳۸۰/م. رخت از جهان می بندد و در بین بازماندگان وی مبارزه بر سر تصاحب منصب امور حاکمیّت در میگیرد. در نهایت این رقابت یکی از فرزندان او بنام قره محمّد تورکمن میدان را میبرد و بر سر حاکمیّت منتقل میشود. او اساس دولت قره قویونلی ها را در مرکز شهر "وان" پی می ریزد و آنجا را بعنوان پایتخت انتخاب میکند.

در آنزمان وسعت این دولت در بین دریاچه وان تا رود فرات امتداد پیدا میکرد. این رخداد اساساً مربوط به رویدادهای سالهای ۱۳۸۷/م. می باشد.

که تیمور لنگ در آنزمان در سمرقند حکمرانی میکرد، متوجّه رشد و حضور سرکرده ای رقیب در تبریز میگردد و با وی وارد جنگ میشود. فرزند برومند قره محمّد ترکمن بنام قره یوسف به همراه یکی از امرای قره قویونلی بنام پیر حسن دولت را مستحکم دفاع می کنند و تیمور شکست ناپذیر را در جنگی که در میدان"موش" در گرفته بود، چنان شکست سختی میدهند که منجر به عقب نشینی و فرار لشگر تیمور بطرف سرحدات خود میگردد. تیمور لنگ در سال ۱۴۰۵ /م. در شهر اوترار چشم از جهان فرو می بندد.

قره یوسف و سلطان احمد که مدّتی بدور از دسترس تیمور طی طریق کرده بودند، به محض خلاصی از زیر بار مملوکهای سوریه و مصر، با جمع آوری قشون درسال ۱۴۰۶ /م. بغداد و سپس تبریز را مسخّر میکنند. سال بعد پادشاهی گرجستان گئورگی (جورجی) هفتم " Georgjy VII " را تابع خود میکنند. لشگر سرازیر شده در ماه آوریل سال ۱۴۰۸ / م. از جانب سمرقند و خراسان به فرماندهی فرزندان تیمورشاه بنامهای میرانشاه وشاهرخ سایه بر دولت تازه شکل گرفته ترکمنان قره قویونلی می اندازد. از این رو قره یوسف ترکمن بپا میخیزد و قشون سایه انداز بر دولت ترکمنان قره قویونلی را تار و مار و میرانشاه را به سزای اعمال خود میرساند. این واقعه از جمله یکی از مهمترین رخدادهای تاریخی بعنوان "جنگ در آترپاتاکان" صفحات ویژه ای را در تاریخ بخود اختصاص میدهد. بعداز آن واقعه، اردبیل و سلطانیه نیز تحت تأثیر دولت قره قویونلی ها قرار میگیرد. قره یوسف در سال ۱۴۰۹ /م. ماردین را نیز به تصرّف خود در می آورد. در سال ۱۴۱۰ /م. قره یوسف دوست و رقیب همدرجه حکمروان خود احمد جلائری را نیر از صحنه خارج میکند. این جنگ در نزدیکی تبریز اتّفاق افتاده است. قره یوسف در سال ۱۴۱۱ م. با پرچم پیروزی وارد بغداد میشود. بدین ترتیب دولت قره قویونلی ها شکل میگیرد.

وسعت دولت قره قویونلی ها در آن ایّام از کوردان شروع، ارمنستان، کردستان، عراق عرب را نیزمتصرّف میشود. در آن ایّام پایتخت خودرا به تبریز منتقل میکنند. قره یوسف در سال ۱۴۲۰ /م. بدرود حیات میگوید. پیکر مرده از فرط بیماری قره یوسف، تا سه روز محفوظ و بعداز آن با تشریفات ویژه بخاک سپرده میشود. بعداز او پسرش اسکندر زمام امور دولت قره قویونلی ها را برعهده میگیرد. او در سالهای ۱۴۲۱ - ۱۴۲۹ /م. بر تخت پادشاهی می نشیند و در رابطه با سرزمین ارمنستان خودرا( "شاه ارمن")("ارمن پادشاسی") نامیده بود. اسکندر۱۶ سال بر سریر دولت قره قویونلی  ۱۴۳۶-۱۴۲۱ /م.حکمروائی کرد.

او در مسائل ملّی ارمنی فعّالانه شرکت می جست و اقدامات مؤثّری در پیشبرد مسائل مملکتی از قبیل سیاست، فرهنگ و مسائل دینی بانجام میرسانیده است. او در تمام مسائل مملکتی اعم از دیپلماسی، قوای جنگی رهبران دینی ارمنی را شرکت می داد.

این تفاهم بالاخصّ در دوره حاکمیّت جهانشاه قره قویونلی بعنوان بخشی از موضوع تاریخی از اهمیّت ویژه ای برخوردار است. جهانشاه فرزند قره یوسف تورکمن در سالهای ۱۳۹۹ -۱۴۶۷ م. بعنوان برجسته ترین شخصیّت تاریخی خودرا به منصه ظهور میرساند. او برادر کوچکتر از خود اسکندر است. کسی که در احراز تخت شاهی به یاری جهانشاه شتافته، شاهرخ سلطان خراسان بود. جهانشاه با سیاستمدار ظریف نسل تیموری به تفاهم رسیده بود.

برای تحقیق و شناخت بیوگرافی، سیاست، زندگی شخصی و حتّی خلاّقیّتهای ادبی جهانشاه فوند "ماتناداران Matenadara" با ارزش ترین خزانه ملّی محسوب میشود. جهانشاه از جمله حکمرانان شاعری است که دارای استعداد ژرف و صاحب افکار و اندیشه های کلاسیک از نوع اصیل آن می باشد.

او در ادبیّات با عنوان "حقیقی" تخلّص میکرده است که انگیزه انتخاب این تخلّص هنوز برکسی معلوم نیست ولی میتوان آنرا در افکار و اندیشه های عرفانی او جستجو کرد. یکی از اسناد قابل ملاحظه ای که در مورد جهانشاه نظر ما را جلب نمود، مقاله ای است که در هفدهم نوامبر سال ۱۹۲۴ /م. در نشربّه "تایمز" بچاپ رسیده بود. در این مقاله از وجود یکی از دستنوشته های "دیوان شعر" جهانشاه حقیقی پرده برداشته می شود. این دیوان شامل ۱۰۸ غزل، یک مستزاد بوده است.

از این تعداد ۸۷ قطعه بزبان ترکمنی می باشد. دبلیو. مینورسکی بعداز مطالعه این مقاله بدنبال تحقیقات بیشتر درحول و حوش آثار آن می پردازد. بعداً دبلیو مینورسکی مقاله ای تحت عنوان"جهانشاه قره قویونلی و آثار ادبی او" را در بیولتنی که در لندن بچاپ میرسید طیّ سری شماره )"Byulleten", t. XVI y 1954 .bel 2 .( منتشر نموده است.

براساس اطّلاعاتی که در دیوان دیگر جهانشاه که در موزه لندن طی شماره 9493 ,Muzey( ( نگهداری میشود، در مورد ترکمن بودن خود اطلاعات قاطعی ارائه داده است. این اطّلاعات مواد ارزشمندی از تاریخ ادبیّات ترکمنی را ارائه میدهد که مربوط به حلقه ادبیّات قبل از مختومقلی می باشد. از سال ۱۹۶۰ /م. به بعد در عرصه علوم ادبیّات ترکمنی نسخه دیگری از "دیوان" دستنوشته های جهانشاه مکشوف میشود. این نسخه از "دیوان" دستنوشته جهانشاه اینبار از خود ایروان، از "ماتناداران" پیدا شده است.

در این "دیوان" کشف شده جهانشاه، ۵۸ غزل و ۱۶ رباعی بزبان ترکمنی، همچنین ۷۹ غزل هم بزبان فارسی موجود می باشد. از غزلیّات فارسی این مجموعه تعداد ۲۰ غزل را پژوهشگر تاریخ و ادبیّات ترکمنستانی آقای قندوم قربان اف بزبان ترکمنی ترجمه کرده است. ...".

 

ففتا

سلجوق لار

سلجوق لار

معلوم بولیشی یالی ، سلجوق ترکمن لری 11 نجی عصرینگ باش لارینده اورته آسیانینگ تاریخینده تأثیرلی رول اویناپ ، بیوک سلجوق امپراتور لیغینی غور ماق لیغی باشاریپ دیرلار.

 سلجوق تیره – طایفه لاری بیر ناچه یوز ییل لیق لارینگ دوامینده اورته آسیا یورت لرینده ایران ده، عراق ، ترکیه ، سوریه ، ویقین گون دوغار ده از باشداق دولت لری دوره دیپ دیرلر، حتی اولارینگ آغه لیغی قفقازه چه باریپ یتیپ دیر.

افغانستانینگ دیمرغازیق ولایت لارینده یاشایون سلجوق تیره سی اوزلری نینگ انه دیلینی وملی آیراتین لیق لارینی حاضرکی گون لره چنلی سقلاپ گلیپ دیرلر.اما اولارینگ تیره سی نینگ سلجوق آدی ( سلتوق ) آدینه اوریلیپ دیر.

سلجوق لارینگ افغانستانینگ هرات ولایتنده یاشایان وکیل لرنینگ فارس دیللی ملت لر بیلن یاناشیق اوتیرماغی ، اولارینگ انه دیلی نینگ ییتما گینه سباب بولوپ دیر. شویله ده بولسه ، اولار اوز لرنینگ سلجوق ترکمن لریندن دیگینه بویسانیور لار وآت لاری نینگ ایزینه ( سلجوق ) لقبینی غوشیار لار.

گونش

بــــیات لار

بـیات لار

بیات لار ترکمن لارینگ اینگ قدیمی طایفه لاریندان بولوپ،اولارترکیه ، ایران وافغانستان ده یاشایار لار. بول طایفه نینگ افغانستانینگ دمیر غزیق ولایت لارینده یاشایان وکیل لری اوزلری نینگ دیلینی ، داپ دستور لرینی وبویله کی ملی آیراتین لیق لارینی بیزینگ گون لر میزه چنلی ساقلاپ گلیپ دیرلر.

امایوردینگ گون اورته منطقه لرینده وغزنه (اورزگان ولایت لاری ) یاشایان بیات لار فارس دیلینده گورله یارلار. تاریخینگ دوامینده بول طایفانینگ وکیل لرنینگ بیرناچه سی مشهور لیغه اییه بولوپ دیرلار، 16 نجی عصرده جعفرخان بیات ایرانینگ نیشاپور شهرینده حکمرانلیق سوروپ دیر.

نادرشاه یوغالاندان سونگ شو طایفانینگ وکیل لریندن احمد خان بیات بیرناچه ییل لاپ خراسان ولایتنده حاکم لیک ادیپ دیر. افغانستانینگ تاریخچی عالمی غلام محمد غبارینگ بلله لیشنه گورا، 1570 نجی ییلده غزنه ده یاشان بیات لار، نیشاپورشهری نینگ حاکم لیگینی الیندن گیدیرن عباسقلی بیاتی غزنه چاغریب دیر واهلی تیره سی بیلن بویره گوچیریپ گتیریپ دیر لار.

احمدخان ابدالی نینگ اوغلی تیمور شاه نینگ زمانینده بیات لارینگ ینه بیرمشهور شخصیتی محمد خان بیات نگ باش توتانلیغینداقی 12 مونگ لیک بیات لارینگ قشونی تیمور شاه نینگ گاردینده غوللوق ادیپ دیر.

گونش